Boşanma davasının maliyeti tek bir kalem değildir: dava açılışında yatırılan harçlar ve gider avansı, yargılama sırasında doğan tebligat, tanık ve bilirkişi giderleri ile avukatla çalışılıyorsa vekâlet ücretinden oluşur. Anlaşmalı boşanma tek duruşmada bittiği için maliyeti belirgin biçimde düşüktür.
Masraf kalemleri
| Kalem | Ne zaman ödenir | Açıklama |
|---|---|---|
| Başvurma harcı | Dava açılışında | Maktu; her yıl Ocak’ta güncellenir |
| Peşin (karar ve ilam) harcı | Dava açılışında | Boşanmada maktu harç uygulanır |
| Gider avansı | Dava açılışında | Tebligat, müzekkere, bilirkişi vb. için toplu avans |
| Tebligat gideri | Avanstan karşılanır | Taraf ve tanık sayısına göre artar |
| Tanık gideri | Tahkikat aşamasında | Tanığın yol ve kayıp gündelik ücreti |
| Bilirkişi ücreti | Gerekirse | Mal rejimi, ziynet, değer tespiti dosyalarında |
| Sosyal inceleme | Velayet ihtilafında | Uzman raporu; mahkeme resen isteyebilir |
| Vekâlet ücreti | Avukatla çalışılıyorsa | Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde |
| İstinaf harç ve giderleri | Kanun yoluna gidilirse | Ayrıca doğar |
Harç ve avans tutarları her yıl Ocak ayında yeniden değerleme oranına göre güncellendiği için burada sabit rakam vermek doğru olmaz; güncel tutarlar adliye vezneleri ve UYAP üzerinden öğrenilebilir.
Anlaşmalı ve çekişmeli davanın maliyet farkı
Anlaşmalı boşanmada dava genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Bu, şu kalemlerin hiç doğmaması demektir: tanık gideri, sosyal inceleme, bilirkişi ücreti, tekrarlanan tebligatlar, uzun süreli takip. Gider avansının kullanılmayan bölümü karar kesinleştikten sonra iade edilir.
Çekişmeli boşanmada ise aynı kalemler 1–2 yıla yayılan bir yargılama boyunca tekrar tekrar doğar; mal rejimi tasfiyesi de gündemdeyse bilirkişi incelemesi maliyeti ayrıca artırır. İki yolun süre ve işleyiş farkını anlaşmalı boşanma rehberimizde karşılaştırdık.
Vekâlet ücreti nasıl belirlenir?
Avukatlık ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde belirlenen alt sınırın altında olamaz. Tarifenin üzerindeki ücret, avukat ile müvekkil arasında yapılan avukatlık sözleşmesiyle serbestçe kararlaştırılır ve dosyanın kapsamına göre değişir: çocuk sayısı, mal varlığı, tanık sayısı, duruşma sayısı, dosyanın hangi ilde görüldüğü gibi etkenler belirleyicidir.
Bu nedenle “boşanma davası avukatı şu kadar tutar” biçiminde peşin bir rakam vermek doğru değildir; ücret, dosyanın somut kapsamı görüldükten sonra netleşir. Tarife, sözleşme serbestisi ve %25 tavanının nasıl işlediğini avukat ücreti ne kadar rehberinde genel olarak ele aldık.
Kararla birlikte hükmedilen vekâlet ücreti ise ayrı bir kalemdir: mahkeme, haksız çıkan tarafı, karşı tarafın avukatı lehine tarifedeki tutarı ödemeye mahkûm eder. Bu tutar avukatın müvekkiliyle yaptığı sözleşmedeki ücretten bağımsızdır.
Masrafı kim öder?
Kural olarak yargılama giderleri haksız çıkan tarafa yüklenir. Boşanma davalarında hâkim, tarafların kusur durumunu dikkate alarak giderleri paylaştırabilir. Anlaşmalı boşanmada ise taraflar protokolde bu konuyu serbestçe düzenler; uygulamada yaygın olan, her tarafın kendi masrafını üstlenmesidir.
Ödeme gücü yoksa: adli yardım
Dava masraflarını karşılayamayacak durumda olanlar iki ayrı yola başvurabilir:
- Mahkemeden adli yardım (HMK m. 334): Dilekçeyle talep edilir; mali durumu gösteren belgeler eklenir. Kabul edilirse harç ve yargılama giderlerinden geçici muafiyet sağlanır.
- Barodan adli yardım: Baroların adli yardım büroları, koşulları taşıyan başvuruculara ücretsiz avukat görevlendirir. Mersin ve Tarsus’ta ikamet edenler Mersin Barosu Adli Yardım Bürosu’na başvurabilir; başvuru belgeleri ve süreç için barodan avukat talebi rehberine bakın.
Ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbiri başvuruları harca tabi değildir.
Masrafı azaltmanın pratik yolları
- Anlaşabildiğiniz konuları protokole bağlayın. Kısmi anlaşma bile tahkikat süresini kısaltır.
- Delilleri baştan eksiksiz sunun. Sonradan delil toplatmak ek müzekkere ve süre demektir.
- Tanık sayısını gerçekten gerekli isimlerle sınırlayın. Her tanık ek gider ve ek duruşma anlamına gelir.
- Mal rejimi talebini ayrı değerlendirin. Mal rejiminin tasfiyesi boşanma kesinleşmeden karara bağlanamaz; ayrı dosyada takip etmek çoğu zaman daha düzenli ilerler.
- Kullanılmayan avansı geri isteyin. Karar kesinleştikten sonra mahkeme kaleminden iade talep edilebilir.
Dava açılış adımlarının tamamını boşanma davası nasıl açılır rehberimizde bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Boşanma davası ne kadara mal olur? Tek bir rakam vermek mümkün değildir. Maliyet; harçlar, gider avansı, tebligat ve müzekkere giderleri, tanık ve bilirkişi ücretleri ile avukatla çalışılıyorsa vekâlet ücretinden oluşur. Harç ve avans tutarları her yıl Ocak ayında güncellenir; vekâlet ücreti ise Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde dosyanın kapsamına göre belirlenir.
Anlaşmalı boşanma çekişmeliden ne kadar ucuz? Anlaşmalı boşanmada dava tek duruşmada bittiği için tanık, bilirkişi, sosyal inceleme ve ek tebligat gideri doğmaz; gider avansının önemli bölümü kullanılmadan iade edilir. Çekişmeli davada aynı kalemler yıllara yayılan bir yargılamada tekrar tekrar doğar.
Boşanma davasının masrafını kim öder? Kural olarak yargılama giderleri haksız çıkan tarafa yüklenir; boşanmada tarafların kusur durumu dikkate alınır. Anlaşmalı boşanmada taraflar protokolde masrafları kimin karşılayacağını serbestçe kararlaştırabilir.
Param yoksa boşanma davası açabilir miyim? Evet. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 334 uyarınca adli yardım talep edilebilir; kabul edilirse harç ve yargılama giderlerinden geçici olarak muaf tutulursunuz. Ayrıca baroların adli yardım bürolarından ücretsiz avukat görevlendirilmesi talep edilebilir.
Gider avansından artan para iade edilir mi? Evet. Kullanılmayan gider avansı, karar kesinleştikten sonra yatıran tarafa iade edilir. İade için mahkeme kalemine banka hesap bilgisiyle başvurulur.